Luchtvochtigheid in huis: wat is goed en hoe meet je het?

Een goede luchtvochtigheid in huis ligt tussen 40 en 60%.^MC In woon- en slaapkamers is 45 tot 50% ideaal, in de badkamer mag het tot 55%.^CB Blijft je meter structureel boven 65%, dan is er een vochtprobleem dat je bij de bron aanpakt.^CB

Wat luchtvochtigheid precies is

Lucht bevat altijd wat waterdamp. Hoeveel er maximaal in past, hangt af van de temperatuur: warme lucht kan veel meer vocht dragen dan koude lucht. De luchtvochtigheid die je meter toont, is de relatieve luchtvochtigheid. Dat is het deel van het maximum dat er nu in zit.

Relatieve luchtvochtigheid (RV)

Hoeveel procent van het vocht dat de lucht bij deze temperatuur kan dragen, er nu in zit. 100% betekent: de lucht is verzadigd en het vocht slaat neer.

Dauwpunt

De temperatuur waarop de lucht verzadigd raakt als hij afkoelt. Elk oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt, wordt nat.

Daarom zegt een percentage alleen iets samen met de temperatuur. Zet je in een kamer van 20 °C de verwarming uit, dan daalt de temperatuur en stijgt het percentage, terwijl er geen druppel vocht bij is gekomen. Een koude slaapkamer toont daardoor snel een hoge waarde. Een warme woonkamer met dezelfde lucht toont een lagere.

De ideale waarde, per ruimte en seizoen

Milieu Centraal noemt 40 tot 60% goed.^MC De Consumentenbond hanteert dezelfde band bij 18 tot 24 °C en maakt het per ruimte en seizoen wat preciezer.^CB

Een piek is normaal. Na het douchen of het koken van pasta staat de meter in de badkamer of keuken even veel hoger. Belangrijk is dat de waarde binnen een uur weer zakt. Blijft hij hangen, dan voert je ventilatie het vocht niet goed af.

Wanneer is het te hoog?

Een enkele meting boven 60% is geen probleem. Het wordt een probleem als de waarde dagenlang hoog blijft, vooral in de koude maanden. Dan liggen koude ruiten, hoeken van buitenmuren en de achterkant van kasten tegen een buitenmuur al snel onder het dauwpunt. Daar ontstaat condens, en waar het langer nat blijft, schimmel. Bijna 1 op de 5 woningen heeft vocht- of schimmelproblemen.^MC

De Consumentenbond legt de grens voor ingrijpen bij een luchtvochtigheid die structureel boven 65% blijft.^CB Dan zoek je eerst de oorzaak. Typische signalen:

• elke ochtend condens aan de binnenkant van de ramen in de slaapkamer;
• een muffe geur in kasten of achter de bank tegen de buitenmuur;
• zwarte puntjes in de kitrand van de douche of in de hoek bij het plafond;
• loszittend behang of bladderende verf op een buitenmuur.

Wat je bij condens op het raam doet, staat in condens op ramen. Bij schimmel begin je bij schimmel in huis.

Wanneer is het te laag?

Te droge lucht komt minder vaak voor. Het RIVM schat dat in het stookseizoen ongeveer 5% van de Nederlandse woningen een luchtvochtigheid van 30% of lager heeft.^RIVM Je merkt het aan droge ogen, een droge keel of statische elektriciteit. De Consumentenbond adviseert om in de winter niet onder 40% te zakken.^CB

Zakt je meter in de winter laag, kijk dan eerst naar de temperatuur. Een erg warme kamer geeft een lage relatieve waarde. Een graad lager stoken helpt vaak al. Planten en een open waterbak maken weinig verschil in een hele kamer.

Zo meet je goed

Een eenvoudige hygrometer kost ongeveer €10.^MC Goedkope meters wijken soms een paar procent af. Voor de vraag of je structureel boven 60% zit, maakt dat weinig uit, zolang je steeds dezelfde meter gebruikt.

1. Hang of zet de meter midden in de kamer, op tafelhoogte. Niet tegen een buitenmuur, niet bij de radiator en niet in de zon.
2. Meet een week lang, elke ochtend en elke avond, en schrijf de waarde en de temperatuur op.
3. Meet in de kamer met de klacht: meestal de slaapkamer of de badkamer.
4. Vergelijk met de buitenlucht niet in procenten. Koude buitenlucht met 90% bevat minder vocht dan warme binnenlucht met 50%.

Wil je ook weten of je genoeg ventileert, dan helpt een CO2-meter. Onder 750 ppm is de ventilatie goed, tussen 750 en 1200 ppm kan het beter en boven 1200 ppm is de lucht ongezond. Zo'n meter kost €80 tot €300.^MC Meer over meten staat in de gids meten en ideale waarde.

De luchtvochtigheid verlagen

De meeste vochtproblemen los je op zonder apparaat. Vocht komt vooral van mensen: ademen, douchen, koken en was drogen. Wat helpt, in deze volgorde:

1. Ventileer altijd. Roosters open, ook in de winter, en een mechanisch systeem nooit uit. Op stand 2 als je thuis bent, ook 's nachts.^MC
2. Voer vocht af waar het ontstaat. Afzuigkap aan bij het koken, na bakken of braden ongeveer een uur op de hoogste stand.^MC Deur dicht bij het douchen en daarna de afzuiging hoog.
3. Lucht kort. Ramen en deuren tegenover elkaar open, 10 tot 30 minuten, en de thermostaat even lager.^MC Zonder goed ventilatiesysteem doe je dat 2 tot 3 keer per dag.^MC
4. Was buiten drogen of in een ruimte met afzuiging. Een rek vol was in de slaapkamer geeft liters vocht af.
5. Houd de temperatuur gelijkmatig. Een kamer die heel koud blijft, krijgt eerder condens op muren en ramen.

Pas als dit niet genoeg is en de waarde structureel boven 65% blijft, kan een ontvochtiger helpen in één ruimte.^CB Lees eerst luchtontvochtiger: nodig of niet. Heb je onlangs geïsoleerd, dan is de kans groot dat je ventilatie niet is meegegroeid: zie schimmel na isoleren.

Kost ventileren niet veel warmte?

Ja, ventileren kost warmte. In een goed geventileerd huis gaat ongeveer een kwart van de stookkosten naar het opwarmen van verse lucht.^MC Toch is minder ventileren geen goede besparing. Vochtige lucht voelt kouder, verwarmt trager en geeft schimmel. Bespaar liever op het luchten: kort en krachtig in plaats van een raam dat de hele dag op een kier staat terwijl de verwarming aan is.

Veelgestelde vragen

Wat is een normale luchtvochtigheid in huis?

40 tot 60% is goed.^MC In woon- en slaapkamers is 45 tot 50% ideaal.^CB

Is 70% luchtvochtigheid in de slaapkamer erg?

Even na het opstaan niet. Blijft het structureel boven 65%, dan is er een vochtprobleem: ventileer meer en zoek de oorzaak.^CB

Waar hang ik een hygrometer op?

Midden in de kamer op tafelhoogte, niet tegen een buitenmuur, niet bij de radiator en niet in de zon. Meet een week, ochtend en avond.

Wat kost een vochtmeter?

Een eenvoudige hygrometer kost ongeveer €10, een CO2-meter €80 tot €300.^MC