Condens op ramen aan de binnenkant: oorzaak en oplossing

Condens aan de binnenkant van het raam ontstaat als warme, vochtige kamerlucht afkoelt tegen glas dat kouder is dan het dauwpunt. Bij 20 °C en 60% luchtvochtigheid ligt dat dauwpunt rond 12 °C.^Formule De oplossing is bijna altijd: minder vocht in de lucht door beter te ventileren, of een warmer raam.

Het dauwpunt, in één alinea

Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht. Raakt kamerlucht een koud oppervlak, dan koelt het laagje lucht ertegen af. Zakt de temperatuur van dat laagje onder het dauwpunt, dan kan de lucht het vocht niet meer vasthouden en slaat het neer als druppels. Het dauwpunt hangt dus af van twee dingen die je kunt meten: de temperatuur en de luchtvochtigheid in de kamer.

Dauwpunt

De temperatuur waarop lucht met een bepaalde luchtvochtigheid verzadigd raakt. Elk oppervlak dat kouder is, wordt nat.

Binnencondens

Condens aan de kamerkant van het glas. Een teken dat de binnenlucht te vochtig is of het glas te koud.

Buitencondens

Condens aan de buitenkant van het glas, vooral op heldere ochtenden. Een teken dat het glas goed isoleert.

Dauwpunttabel: wanneer wordt het nat?

Deze tabel laat zien onder welke oppervlaktetemperatuur het nat wordt, bij een kamertemperatuur en luchtvochtigheid die je zelf kunt aflezen. Wij rekenden de waarden uit met de Magnus-formule.^Formule Op de voorpagina kun je het zelf uitrekenen met de dauwpuntwijzer.

Lees de tabel zo. Je slaapkamer is 's ochtends 16 °C en je meter staat op 70%. Het dauwpunt is dan 10,5 °C. Is het onderste stuk van de ruit, of de hoek van de buitenmuur achter de kast, kouder dan dat, dan wordt het daar nat. Zakt de luchtvochtigheid naar 50%, dan schuift het dauwpunt naar 5,6 °C en blijft hetzelfde raam droog.

Twee knoppen dus: de lucht droger maken, of het oppervlak warmer. Droger maken is meestal goedkoper en sneller.

Waarom het 's ochtends in de slaapkamer gebeurt

In een slaapkamer komt in één nacht veel vocht vrij door ademen, terwijl de kamer vaak koel is en de deur dicht. De luchtvochtigheid loopt op en de ruit koelt buiten verder af. Rond zonsopkomst is het verschil het grootst. Vandaar de druppels op de onderrand van het glas, waar het glas het koudst is: daar zit de afstandhouder tussen de ruiten en daar zakt de koudste lucht naartoe.

Wat helpt in de slaapkamer:

• Rooster of klepraam open, ook in de winter. Een mechanisch systeem op stand 2 als je thuis bent, ook 's nachts.^MC
• Deur een stukje open, of 1,5 tot 2 cm ruimte onder de deur, zodat lucht kan doorstromen.^MC
• Geen wasrek in de slaapkamer.
• Na het opstaan kort luchten: ramen en deuren tegenover elkaar open, 10 tot 30 minuten.^MC
• Gordijnen niet tot op de vensterbank, zodat warme lucht langs het glas kan.

Condens in badkamer en keuken

In de badkamer is condens op spiegel en raam tijdens het douchen normaal. Belangrijk is hoe snel het weer droog is. Zet tijdens en na het douchen de afzuiging op de hoogste stand, of zet het raam 20 tot 30 minuten open.^MC Langer is niet nodig: een raam dat te lang openstaat in de winter maakt de ruimte zo koud dat het vocht juist weer neerslaat.^MC Trek de tegels en de douchewand na met een wisser, dan hoeft dat vocht niet meer uit de lucht.

Bij het koken voer je het vocht af waar het ontstaat. Zet de afzuigkap aan zodra de pan op het vuur staat, en laat hem na bakken of braden ongeveer een uur op de hoogste stand draaien.^MC

Een warmer raam

De tweede knop is de temperatuur van het glas. Hoe beter een ruit isoleert, hoe warmer de binnenkant blijft en hoe minder snel hij onder het dauwpunt zakt. Enkel glas is aan de binnenkant op een koude ochtend bijna zo koud als buiten. Dubbel glas blijft warmer, en modern isolatieglas nog warmer. Wie nog enkel glas heeft, ziet daarom elke winter condens, ook bij een redelijke luchtvochtigheid.

Ook zonder nieuw glas kun je het raam warmer houden. Laat de warme lucht van de radiator langs het glas stromen: geen dichte vensterbank vol spullen boven de radiator en geen dikke gordijnen die tot op de vensterbank hangen. Gordijnen die 's nachts dicht zijn, sluiten een laag koude lucht op tegen het glas. Daar wordt het het eerst nat. Laat ze een stukje open, of hang ze zo dat er onder en boven lucht langs kan.

Let ook op de rand van het glas. Bij dubbel glas zit tussen de twee ruiten een afstandhouder. Bij oudere ruiten is dat een metalen strip die kou geleidt. Daar zie je de condens vaak het eerst, als een smalle natte band langs de onderkant.

Condens aan de buitenkant: goed nieuws

Zie je op een heldere herfstochtend condens aan de buitenkant van je nieuwe glas? Dat is geen gebrek. Goed isolerend glas laat weinig warmte naar buiten door. De buitenruit blijft daardoor koud en koelt 's nachts af onder het dauwpunt van de buitenlucht. Na een paar uur zon is het weg. Bij oud enkel glas zie je het niet, omdat warmte van binnen de ruit verwarmt.

Wanneer maak je je zorgen?

Een beetje condens op een koude ochtend is geen probleem. Let op als:

• het raam ook overdag nat blijft, of de vensterbank en het kozijn nat worden;
• er zwarte puntjes ontstaan in de kitrand of op de dagkant naast het raam;
• je meter structureel boven 65% staat.^CB

Dan is het tijd om de oorzaak te zoeken: zie schimmel in huis. Condens tussen de twee ruiten van dubbel glas is iets anders: dan is de afdichting van het glas kapot en moet de ruit worden vervangen.

Heb je net geïsoleerd of nieuwe kozijnen gekregen en is de condens sindsdien erger? Dan is je huis luchtdichter geworden terwijl er evenveel vocht vrijkomt. Lees schimmel na isoleren en de gids isoleren en ventileren.

Veelgestelde vragen

Waarom zijn mijn ramen 's ochtends nat aan de binnenkant?

Omdat de slaapkamerlucht 's nachts vochtig wordt en de ruit kouder is dan het dauwpunt. Bij 18 °C en 70% ligt dat rond 12,4 °C.^Formule Ventileer 's nachts en lucht na het opstaan.

Is condens op ramen schadelijk?

Af en toe niet. Blijft het nat, dan kan er schimmel ontstaan op het kozijn, de kitrand en de muur ernaast.

Wat betekent condens aan de buitenkant?

Dat je glas goed isoleert. De buitenruit blijft koud en wordt nat van de buitenlucht.

Hoe lang moet het raam open na het douchen?

20 tot 30 minuten is genoeg. Langer maakt de ruimte te koud, waardoor het vocht juist neerslaat.^MC